Kraak de code

Kraak de code

Het Gentse MIAT – Museum over industrie, arbeid en textiel – pakt geregeld uit met dampend verse museumspelen, zoals de Kidkastkraak. Wij gingen een en ander eens eigenhandig testen.

Lucy en Mirtha stormen de permanente expo Wereldwijdwerken op de vierde verdieping binnen. Ze hebben net een fijne workshop Breiplankbreien achter de rug in de MIAT Factory, waar kinderen geregeld zelf aan de slag kunnen voor het betere artisanale werk. Na de handgemaakte sjaal – oké, in wording – , is het tijd voor het fenomeen industrialisering en hoe dat de afgelopen 200 jaar het leven heeft gekleurd en veranderd. Er moet een code gekraakt worden, zo gaat het gerucht, en daar willen de meisjes meteen hun tanden in zetten. Maar eerst maken we kennis met Flor, Felix, Emma en Kristel. Op papier dan toch, want dit viertal zal de kinderen doorheen het hele parcours opdrachten geven vanuit het boekje dat bij het spel hoort. Flor is de oudste: deze noeste fabrieksarbeider werd geboren in 1840. Zijn kleinzoon Felix is van 1910 en trouwde in 1938 met Emma. Samen hebben ze een resem kleinkinderen, waarvan Kristel er eentje is. Een familiegebeuren dus, waarbij de verbluffende evolutie doorheen drie verschillende generaties centraal staat.

Flor en Monica

We steken van wal met Flor, die getrouwd was met Monica. Samen hadden ze vijf kinderen. Flor heeft weinig bezittingen en vindt dat prima, zegt hij. ‘Wat zou ik moeten doen met zoveel dingen?’ Aan de kinderen wordt gevraagd om al hun spullen op te schrijven of te tekenen in het boekje. Dit resulteert in een eindeloos lijstje en een confronterend gevoel. Zeker wanneer Flor ook nog opmerkt: ‘Als er iets stuk gaat, gooien we het niet weg maar proberen we het te repareren. Kijk maar eens goed naar onze schalen van aardewerk.’ De meisjes luisteren via een koptelefoon naar het levensverhaal van Monica, die al vanaf haar elf jaar in de fabriek moest gaan werken. Ze stappen verwonderd rond in het krappe beluikhuisje waar het gezin woonde. In het midden staat het bed. ‘Dat ligt hard!’, zegt Mirtha. ‘En het maakt zoveel lawaai als je je omdraait.’ Lucy reageert: ‘Als ik een arbeider van vroeger was, dan zou ik toch al blij zijn dat ik niet op de grond moest slapen.’ ‘Dat is waar,’ zegt Mirtha. ‘Plus, als je dit bed gewend bent, dan zou je onze matrassen van nu waarschijnlijk veel te zacht vinden.’

Ze lossen een aantal opdrachten op en (‘Yes!) dat levert alvast een eerste letter van de te kraken code op.

Choco en zeep

De volgende halte is Felix, kleinzoon van Flor, die als leerjongen bij een timmerman werkte. Felix is er ten opzichte van zijn grootvader al ferm op vooruit gegaan: kinderarbeid werd verboden in 1914. Hij leerde dus lezen en rekenen. De meisjes kijken een tikje meelevend. Dat naar school gaan ooit een luxe was, dat vinden ze toch wel raar. Geef ons maar de fabriek in plaats van staartdelingen en AVI-niveaus, zie je hen denken. Al snuisterend door het leven en de spullen van Felix, ontdekken ze dingen als het spaarboekje van de ASLK, een vouwmeter en een ouderwetse fiets. Emma doet op haar beurt een boekje open over het moderne huishouden: ze heeft het over choco, verpakte zeep en boodschappen doen in een nieuwerwets soort winkel waarbij je zélf je aankopen in een kar legt. Ook hier vallen weer letters te sprokkelen voor de code. We eindigen met kleindochter Kristel, die ter wereld kwam in 1975. Haar kamertje ziet er verdacht herkenbaar uit, met de knipsels van Sandra Kim en Abba, de pot Kwatta en haar neiging tot vegetarisme.

Er wordt wat gepuzzeld met de verzamelde letters en dan volgt het doorbraakmoment: de kraak is volbracht. Tot slot worden de speurders nog gewezen op het feit dat er in lageloonlanden nog steeds kinderen moeten werken in fabrieken. Vaak maken ze kleren. De meisjes checken de labels in hun eigen kleding. Lucy’s rok is gemaakt in België, haar T-shirt in Bangladesh. Mirtha’s jurk is made in China. Tja, dan toch maar liever staartdelingen en AVI-niveaus.

MIAT – Museum over industrie, arbeid en textiel, Minnemeers 10, 9000 Gent. Info: www.miat.gent.be. Bij het museumspel Kidkastkraak hoort een doeboekje met opdrachten, dat je aan de balie kan kopen voor € 1.

LOW_GVB_MIAT_FY0P7883 LOW_GVB_MIAT_FY0P7904 LOW_GVB_MIAT_FY0P7919 LOW_GVB_MIAT_FY0P7923 LOW_GVB_MIAT_FY0P7925 LOW_GVB_MIAT_FY0P7960

 

Workshop Breiplankbreien door Valerie Boone in CC de Ververij, Wolvestraat 37,
9600 Ronse, eveneens in het kader van de Kinderkunstendag op 15 november van 14u tot 16u. Inschrijven verplicht. Gratis. Info: www.valerieboone.com, www.ronse.be

LOW_GVB_MIAT_FY0P7832 LOW_GVB_MIAT_FY0P7845 LOW_GVB_MIAT_FY0P7864